492 sayılı Kanun
Bu kanuna atıf yapan kararlar, madde madde. Metin için Mevzuat Bilgi Sistemi; maddeyi olay tarihindeki sürümüyle okuyun.
Maddeler
20 karar, yeniden eskiye
- Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu01.04.2026
Elatmanın önlenmesi ve ecrimisilde istinaf kesinlik sınırının toplam değere göre hesabı
Bölge adliye mahkemesi, elatmanın önlenmesiyle birlikte istenen ecrimisili ayrı değerlendirerek bu talebe ilişkin istinafı miktardan reddetmiştir. Hukuk Genel Kurulu, kesinlik sınırında elatılan yerin değeri ile ecrimisil talebinin toplamının esas alınması ve ecrimisil yönünden de esastan inceleme yapılması gerektiği gerekçesiyle direnme kararını bozmuştur. Karşı oy: Bölge adliye mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
Yargıtay HGK, E. 2025/225, K. 2026/196, T. 01.04.2026Özel Hukuk ve Medeni Usul - Danıştay · 9. Daire15.05.2025
Yıllara sari inşaat işindeki vergi tevkifatı ve nispi karar harcı
Uyuşmazlık, TOKİ ihalesi kapsamındaki hakediş ödemesinden kesilen kurumlar vergisinin iadesi ile davada hükmedilecek karar harcının türüne ilişkindir. Vergi Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi vergi iadesi istemini reddetmiş ve nispi karar harcına hükmetmiştir. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, vergiye ilişkin kararı onamış; davanın tarhiyat veya ceza kesme işlemine değil ödenmiş vergiye karşı açıldığını belirterek nispi harç hükmünü maktu harçla değiştirip kararı düzelterek onamıştır.
Danıştay 9. D, E. 2024/4100, K. 2025/2022, T. 15.05.2025İdare ve Vergi - Yargıtay · 12. Hukuk Dairesi26.03.2025
Usulden iptal edilen kambiyo takibinde senet aslının harç alınmadan iadesi
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, yabancı para alacağının Türk parası karşılığı yazılmadığı için borçlunun şikâyetiyle iptal edilmiş; alacaklının senet aslının iadesi talebi icra müdürlüğünce harç ödenmesi gerektiği gerekçesiyle reddedilmiştir. İcra mahkemesi alacaklının şikâyetini reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, Harçlar Kanunu'nun 23. maddesini değerlendirerek somut olayda haricen tahsil ya da hakkın özünden vazgeçme bulunmadığını, takibin usuli sebeple mahkeme kararıyla iptal edildiğini, eksiklik giderilip yeniden takip başlatılabileceğini ve harç alınmasını gerektiren bir durum olmadığını kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılmasına ve icra mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Yargıtay 12. HD, E. 2025/1257, K. 2025/2706, T. 26.03.2025Özel Hukuk ve Medeni Usul - Danıştay · 9. Daire06.03.2025
Hakedişten kesilen kurumlar vergisi ve nispi karar harcı
Uyuşmazlık, TOKİ konut ve altyapı işi kapsamında yapılan hakediş ödemesinden kesilen kurumlar vergisinin iadesi ile karar harcının türüne ilişkindir. Vergi Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi, işin vergiden muaf olduğuna ilişkin açık düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle vergi iadesi istemini reddetmiş ve nispi harç belirlemiştir. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, vergiye ilişkin ret hükmünü onamış; uyuşmazlığın tarhiyat değil ödenmiş vergi hakkında olduğunu belirterek nispi harcı maktu harçla değiştirip kararı düzelterek onamıştır.
Danıştay 9. D, E. 2024/5007, K. 2025/714, T. 06.03.2025İdare ve Vergi - Yargıtay · 3. Hukuk Dairesi25.11.2024
Kira tespitinde karar ve ilam harcına esas aylık kira farkı
Bölge adliye mahkemelerinin kira tespit davalarında karar ve ilam harcının aylık veya yıllık kira farkından alınmasına ilişkin kesin kararları arasında uyuşmazlık doğmuştur. Yargıtay, aylık kira bedelinin tespiti davalarında harcın hükmedilen aylık bedel ile önceki aylık bedel arasındaki fark üzerinden alınması gerektiğine ve uyuşmazlığın bu şekilde giderilmesine karar vermiştir.
Yargıtay 3. HD, E. 2024/969, K. 2024/3820, T. 25.11.2024Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu15.11.2023
Boşanma davasında cevap dilekçesiyle istenen mal rejimi alacağı
Kadın eş, boşanma davasına verdiği cevap dilekçesinde katkı payı ve katılma alacağı istemiş, eksik harç tamamlatıldıktan ve deliller toplandıktan sonra mahkeme usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığı gerekçesiyle esasa ilişkin karar vermemiştir. Hukuk Genel Kurulu, mahkemenin harç işlemi yapıp üç yılı aşkın süre yargılamayı sürdürmesinin davada esasa girileceğine dair haklı beklenti yarattığını ve açılmış dava bulunduğunun kabul edilmesi gerektiğini belirterek direnme kararını bozmuştur. Karşı oy: Başvurma harcı yatırılmadığından dava açılmadığı ve direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüştür.
Yargıtay HGK, E. 2022/1042, K. 2023/1101, T. 15.11.2023Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu30.06.2020
SGK ödeme emrinin iptali davasının süresinde açılması ve harç yatırma tarihi
Davacı, şirket ortağı sıfatıyla kendisine 02.03.2004 tarihinde tebliğ edilen Sosyal Güvenlik Kurumu ödeme emrinin iptalini istemiş; İş Mahkemesi davayı kabul etmiş, davanın 10.03.2004 tarihinde açıldığı ve yedi günlük hak düşürücü sürenin geçip geçmediğinin irdelenmediği gerekçesiyle verilen 10. Hukuk Dairesi bozmasına direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesindeki yedi günlük sürenin hak düşürücü olduğunu, harca tabi davalarda davanın harcın yatırıldığı tarihte açılmış sayılacağını ve başka mahkemeye gönderilmek üzere verilen dilekçede ilk verildiği mahkemede harcın yatırıldığı tarihin esas alınacağını belirtmiştir. Dilekçe 08.03.2004 tarihinde İstanbul 4. İş Mahkemesine verilip harcı aynı gün yatırıldığından davanın süresinde açıldığını kabul ederek direnmeyi yerinde bulmuş, diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı 10. Hukuk Dairesine göndermiştir.
Yargıtay HGK, E. 2018/1022, K. 2020/496, T. 30.06.2020Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 3. Hukuk Dairesi18.06.2019
Eksik harcın tamamlatılmaması ve yetersiz bilirkişi incelemesi
Kiracı, reklam panosunun taşınmazın ışık ve hava almasını ve görünürlüğünü engellediğini ileri sürerek kira bedelinin indirilmesini istemiş, mahkeme davayı reddetmiştir. Daire, nispi harcın eksik kısmının tamamlatılmamasını ve bilirkişi raporunda taşınmazın cephesi, görünürlüğü, hava ve ışık almasının incelenmemesini usule aykırı bularak hükmü bozmuştur.
Yargıtay 3. HD, E. 2017/8068, K. 2019/5516, T. 18.06.2019Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 3. Hukuk Dairesi13.02.2019
Para ile değerlendirilebilen tespit davasında nispi harcın eksik alınması
Sözleşmedeki geceleme bedellerinin tespiti isteminde mahkeme davayı kısmen kabul etmiş, hükmü davacı temyiz etmiştir. Yargıtay, para ile değerlendirilebilen davada son ödenen yıllık kira bedeli üzerinden nispi harç alınması gerekirken eksik harca hükmedildiğini belirterek kararı bozmuştur.
Yargıtay 3. HD, E. 2017/5761, K. 2019/1061, T. 13.02.2019Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 3. Hukuk Dairesi22.11.2018
Uyarlama davasında karar ve ilam harcının eksik hesaplanması
Tam ıslahla kira bedelinin uyarlanması istenen davada mahkeme aylık bedeli 220 TL olarak belirlemiştir. Yargıtay, para ile değerlendirilebilen davada yıllık 2.640 TL üzerinden karar ve ilam harcı alınması gerekirken eksik harca hükmedildiğini saptamıştır. Yeniden yargılama gerekmediğinden harca ilişkin hüküm fıkrası değiştirilerek karar düzeltilmiş biçimiyle onanmıştır.
Yargıtay 3. HD, E. 2017/4728, K. 2018/11928, T. 22.11.2018Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 3. Hukuk Dairesi30.10.2017
Bir aylık kira farkına göre karar harcının düzeltilmesi
Kira bedelinin tespiti ve farkın iadesi davasında verilen kısmen kabul hükmü davalı tarafından temyiz edilmiştir. Daire, peşin harcın eksiksiz yatırıldığını ancak hüküm altına alınan bir aylık kira farkı üzerinden karar ve ilam harcına eksik hükmedildiğini belirterek harç fıkrasını düzeltmiş ve hükmü onamıştır.
Yargıtay 3. HD, E. 2017/2853, K. 2017/14796, T. 30.10.2017Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu12.04.2017
Kayyımın ecrimisil davasında yargı harçlarından muafiyeti
Bir kayyım, gaip kişinin taşınmaz payının haksız kullanımından doğan ecrimisil için başlattığı takibe itirazın iptalini istemiş; mahkeme davayı reddetmiş ve yargı harcı yatırılmamasına rağmen esasa girmiştir. Hukuk Genel Kurulu, kayyımın Hazineyi temsil etmediğini ve kayyımlığa ilişkin mali yükümlülük muafiyetinin açıkça kapsamadığı yargı harçlarından sorumlu olduğunu belirterek, harç tamamlanması için süre verilmeden esasa girilmesini hukuka aykırı bulmuş ve direnme kararını bozmuştur.
Yargıtay HGK, E. 2017/1201, K. 2017/716, T. 12.04.2017Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 12. Hukuk Dairesi18.02.2016
Yabancı para alacağında tahsil harcı ve icra vekâlet ücreti
Alacaklılar, yabancı para alacağı için başlatılan takibin bakiye borç muhtırasındaki faiz ve ücret hesabına yönelik şikâyetin kabul edilmesini temyiz etmiştir. Daire, tahsil harcı ile icra vekâlet ücretinin yabancı para alacağının tahsil tarihindeki kur karşılığı üzerinden ve muhtıra tarihinde yürürlükteki tarife dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini belirtmiştir. Bilirkişi hesabı bu ölçütlerle denetlenmediğinden karar bozulmuştur.
Yargıtay 12. HD, E. 2015/27228, K. 2016/4363, T. 18.02.2016Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu23.10.2013
Muhdesatın aidiyeti davasında harç tamamlanmadan yargılamaya devam
Taşınmaz üzerindeki muhdesatın aidiyetinin tespiti davasında mahkeme kabul hükmü kurmuş; bilirkişi raporuyla dava değeri yükseldiği hâlde eksik peşin harç tamamlanmamıştır. Hukuk Genel Kurulu, yeni değer üzerinden alınması gereken harç yatırılmadan yargılamaya devam edilemeyeceğini belirterek, eksik harcın tamamlanması için süre verilip sonucuna göre karar kurulması amacıyla direnme hükmünü bozmuştur.
Yargıtay HGK, E. 2013/31, K. 2013/1481, T. 23.10.2013Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu12.10.2011
Kayyımın yargı harçlarından muaf olmaması
Hukuk Genel Kurulu (HGK), gaip kişinin haklarını korumak için kayyım sıfatıyla dava açan defterdarın, Hazine adına hareket etmediğini ve 3561 sayılı Kanun’daki genel mali yükümlülük muafiyetinin yargı harçlarını kapsamadığını belirtti. Başvurma ve peşin karar harçları ödenmeden yargılamaya devam edilemeyeceğinden kayyıma harçları yatırması için süre verilmeliydi; direnme kararı bu usul gerekçesiyle bozuldu.
Yargıtay HGK, E. 2011/629, K. 2011/613, T. 12.10.2011Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu08.06.2011
Kayyımın temyiz harçlarını yatırma yükümlülüğü
Hukuk Genel Kurulu (HGK), gaip kişinin kayyımı olan defterdarın Hazine adına hareket etmediği için temyiz ve Yargıtay başvuru harçlarından muaf olmadığını belirtti. Dosyada harçların yatırıldığı ya da eksiklik için usulüne uygun kesin süre verildiği belgelenmediğinden, mahkemeye harç tamamlama muhtırası çıkarılması için dosya geri çevrildi.
Yargıtay HGK, E. 2011/243, K. 2011/392, T. 08.06.2011Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 4. Hukuk Dairesi07.03.2011
Islahla artırılan tazminat talebinin davalıya tebliği
Trafik kazası tazminatı davasında davacılar ıslahla maddi tazminat taleplerini artırmış, ancak dilekçe davalılardan birine tebliğ edilmeden hüküm kurulmuştur. Daire, artırılan talebin yeni dava niteliğinde olduğunu ve ilgili davalıya tebliğ edilerek cevap süresi tanınması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca bütçe içindeki idarenin harçtan muaf olduğu halde harçla yükümlü tutulması da bozma nedeni sayılmıştır. Karar, davacılar ve ilgili davalı yararına bozulmuştur.
Yargıtay 4. HD, E. 2010/3617, K. 2011/2427, T. 07.03.2011Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · Hukuk Genel Kurulu06.10.2010
Genel kredi alacağı için icra takibinde bankanın Harçlar Kanunu 123 istisnası
Alacaklı banka, kredi borcunun tahsili için başlattığı icra takibinde kendisinden harç alınmasına ilişkin icra memuru işleminin iptalini ve alınan başvurma harcı ile peşin harcın iadesini istemiştir. Yerel mahkeme, 5766 sayılı Kanunla değişik 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 123. maddesinin son fıkrası uyarınca bankanın takip harcından muaf olduğu gerekçesiyle şikâyeti kabul etmiş; Özel Daire önce onamış, Hazine vekilinin karar düzeltme istemi üzerine takibin bu istisnanın koşullarında başlatılmadığı gerekçesiyle bozmuş, yerel mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, istisnanın bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini, teminatları ve geri ödenmesine ilişkin işlemlerle sınırlı olduğunu; bankaların genel kredi sözleşmeleriyle müşterilerine kullandırdıkları kredilerin ödenmemesi nedeniyle açtıkları dava ve icra takiplerinde ödenmesi gereken yargı harçlarının bu kapsama girmediğini kabul etmiştir. Genel Kurula göre icra memurunun harcın tahsiline ilişkin işleminde usul ve yasaya aykırılık yoktur; direnme kararı değişik gerekçeyle oyçokluğuyla bozulmuştur.
Yargıtay HGK, E. 2010/443, K. 2010/471, T. 06.10.2010Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 3. Hukuk Dairesi23.09.2010
Harçtan muaf Hazineye harç yükletilmesinin düzeltilmesi
Kira tespiti davası kısmen kabul edilmiş, davalı Hazineye bakiye karar ve ilam harcı yüklenmiştir. Yargıtay, Hazinenin harçtan muaf olduğunu belirterek harç hükmünü düzeltmiş ve kararı bu şekliyle onamıştır.
Yargıtay 3. HD, E. 2010/12265, K. 2010/14987, T. 23.09.2010Özel Hukuk ve Medeni Usul - Yargıtay · 3. Hukuk Dairesi28.06.2010
Harçtan muaf davalıya karar harcı yüklenmesinin düzeltilmesi
Kira tespiti davasında verilen kısmen kabul hükmü davalı tarafından temyiz edilmiştir. Davalı harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca hükmedilmesi yanlış bulunarak harç fıkrası düzeltilmiş ve hüküm onanmıştır.
Yargıtay 3. HD, E. 2010/8189, K. 2010/11485, T. 28.06.2010Özel Hukuk ve Medeni Usul